natuurinclusief ontwerpen

Rekening houden met de biodiversiteit en die bevorderen, al vanaf het prille begin van een project. Dat is in de kern het idee achter natuurinclusief ontwerpen. Bruggen lenen zich bij uitstek voor dit ontwerpprincipe. Een korte uiteenzetting van de mogelijkheden aan de hand van diverse projecten uit onze bureaupraktijk.

Groenstrook

Waar een ecoduct een brede groenstrook is die groenzones voor flora en fauna met elkaar verbindt, kan een groenstrook op veel kleinere schaal vaak ook bijdragen aan het verbeteren of in stand houden van de biodiversiteit.
Onderlangs
Simpel en doeltreffend: het onder aanlandingen van de brug laten doorlopen van de groene oever. Uit oogpunt van landschapsontwerp is dit ook een veelgebruikte oplossing. Soms is er geen ruimte voor, dan kan het aanbrengen van een net iets verbrede rand langs de waterkant kleine dieren ook de mogelijkheid bieden onder de brug door te bewegen. Zo’n rand pasten we bijvoorbeeld toe bij de bruggen aan het Lint van Ackerswoude in Pijnacker, waar de beschikbare ruimte zeer beperkt was.

brug Ackerswoude

Op de brug
Een (flinke) stap verder is het aanbrengen van een groenstrook op de brug zelf. Dieren kunnen dan niet alleen onder de brug door, maar er ook overheen. Voor de Buitenring Parkstad Limburg ontwierpen we een aantal fietsbruggen en een spoorbrug met geïntegreerde ecopassage. Langs het ecopassage-gedeelte plaatsten we aan beide zijden een gesloten hekwerk, zodat de dieren minder last hebben van het verkeer dat onder de brug doorgaat of van de fietsers pal naast hen.

ecopassage BPL

Onder de brug
Soms leent de situatie zich ervoor een groenstrook in lengterichting onder de brug aan te brengen. Bij het deels als brug uitgevoerde verhoogde fietspad in de Baardwijkse Overlaat, een gebied van Natuurmonumenten, komt onder de brug een specifiek ontworpen bloemrijk grasmengsel ter stimulatie van de biodiversiteit. Om het groen optimale kansen te bieden, is het dek deels open ontworpen. Dankzij toepassing van stalen roosters krijgt de onderliggende groenstrook licht, lucht en water.

impressie groenzone fietsbrug Baardwijkse Overlaat

Tracé-bepaling

Ook bij het bepalen van de exacte locatie van een brug zijn er dikwijls kansen om rekening te houden met de natuur.
Bomen behouden
Staan er bomen op de beoogde locatie, dan is het soms mogelijk fietspad, hellingbaan of brug zodanig te ontwerpen dat de bomen kunnen blijven staan. Het tracé voor de fietsbrug over de Auke Vleerstraat in Enschede kozen we bijvoorbeeld zo, dat het zich om de bestaande bomen heen slingert.

slanke wit betonnen meanderende brug van prefab elementen

fietsbrug Auke Vleerstraat

Dijk behouden
Bij de brug in de Baardwijkse Overlaat is ook in het tracé-ontwerp, de inpassing, rekening gehouden met de natuur. Het gehele 880 meter lange tracé ligt op de plek van een voormalig spoortraject op een bestaande dijk. Op een bepaald gedeelte van dit beoogde brugtracé bleken echter dassen te wonen. Daarop is besloten in dat gedeelte van het traject de dijk te behouden, terwijl deze verderop wordt vervangen door een fietspad op steunpunten. Het woongebied van de dassen blijft zo onaangeroerd.

Bomenrij
Het komt geregeld voor dat een nieuwe brug een bestaande bomenrij doorsnijdt. Vleermuizen gebruiken bomenrijen ter oriëntatie tijdens het vliegen. Met name wanneer er vleermuizen in het gebied voorkomen is het daarom wenselijk de bomenrij zo min mogelijk aan te pasesen. Zowel bij de Buitenring Parkstad Limburg als bij de Houtwalbrug in Ede speelde dit.

Houtwalbrug

Verlichting
Een ander aspect dat speciale aandacht vraagt in gebieden waar vleermuizen zijn, is verlichting. Mede vanwege de aanwezigheid van vleermuizen besloten we bij de brug Nigtevecht geen verlichting in het hekwerk van de brug toe te passen, maar te volstaan met glow-in-the-dark accentverlichting ter oriëntatie.


Brugontwerp

Uiteraard geeft het brugontwerp zelf ook mogelijkheden om de biodiversiteit te stimuleren.
Afwerking
Waar een nano-coating als doel heeft de brug zo schoon en onderhoudsarm mogelijk te houden, kan een ruwe afwerking van het betonoppervlak er juist voor zorgen dat allerlei (korst)mossen zich op de brugranden hechten. Een passende oplossing in gebieden als de Noordwaard, een benedenrivierengebied tussen de Biesbosch en de Nieuwe Merwede waar de natuur regeert.

ruw betonoppervlak bruggen Noordwaard

Diepe voegen
In een deel van de 35 kunstwerken en 13 gemalen die we voor de Noordwaard ontwierpen, pasten we metselwerk toe. Door te kiezen voor metselwerk met diepe voegen bieden de bakstenen wanden en landhoofden nu talloze huisvestingsmogelijkheden voor allerlei insecten. Misschien niet overal wenselijk, maar in dit natuurgebied een logsiche keuze.

brug Potmarge

Nestkasten
Bij de brug over de Potmarge in Leeuwarden werd aan nestmogelijkheden voor iets grotere dieren gedacht: hier integreerden we zwaluwgaten in de betonnen keerwand van een van de landhoofden. Een natuurinclusieve ontwerpkeuze die ook nog eens zorgt voor een fraai beeld; de anders saaie betonwand heeft nu reliëf. Ook in de Noordwaard integreerden we nestkasten, maar dan voor vleermuizen.

diepe voegen en vleermuiskast gemaal Noordwaard

Vogeltakken
Naast nestkasten zijn er andere oplossingen specifiek voor vogels waaraan bij een brugontwerp gedacht kan worden. Zo zijn een aantal van de bruggen in de Noordwaard uitgevoerd met vogeltakken: dunne stalen uithouders waaraan een echte tak is bevestigd. De takken bieden vogels plek om te zitten en de wijdse natuur van de waterrijke polder te overzien. Als dat niet natuurinclusief is…!

Benieuwd naar meer mogelijkheden? Of heeft u behoefte aan een partij die meedenkt over het natuurinclusief ontwerpen van uw infrastructuur?

Neem contact op met Ivo Mulders (015 750 25 71) of Chris Spierings (015 750 25 77).

meer informatie?

adviseur infra kunstwerken architect

bel Ivo Mulders:
015 750 25 73

of bel Chris Spierings:
015 750 25 77

terug naar homepage
Kennisblog

Ook interessant:

beweegbare Michiel-de-Ruyterbrug-Schokkerhoek-Urk-ipvDelft

beweegbare Michiel de Ruyter brug onthuld

Onlangs heeft de gemeente Urk ons ontwerp voor een nieuwe beweegbare brug over de Urkervaart bekend gemaakt. De markante brug ontsluit de ruim 1400 woningen van nieuwbouwwijk Schokkerhoek, waarvan de bouw in 2021 begint. De moderne ophaalbrug wordt binnenkort UAV-gc aanbesteed.
NEN.01_infographic-v4-ipvDelftipvDelft

NTA voor beweegbare bruggen gelanceerd

Onlangs is de eerste Nederlandse Technische Afspraak (NTA) voor IFD-bouw beweegbare bruggen gelanceerd. IFD staat voor Industrieel, Flexibel, Demontabel. ipv Delft was een van de experts uit de GWW-sector die heeft meegedacht over de invulling van de NTA.
standaardbrug ontwerp, voetgangersbrug ontwerp door ipv Delft

eerste Delftse standaardbruggen geplaatst

Aan het Dodaarspad en de Bosuilstraat in Delft zijn de eerste twee Delftse standaardbruggen geplaatst. De bruggen van composiet hebben een stijlvol, herkenbaar hekwerk dat bovendien ruimte biedt aan Delftse iconen: beeltenissen van Delftse plekken met een verhaal. Bewoners dienden voorstellen in voor de iconen. De eerste bruggen tonen Hugo de Groot (Dodaardspad) en Molen de Roos.
Luchtfoto-fietsbrug-Nigtevecht-overzicht

Nigtevecht genomineerd

De fiets- en natuurverbinding Nigtevecht is een van de genomineerde projecten voor de NGB-natuurprijs, een initiatief van Netwerk Groene Bureaus om inspirerende natuurvoorbeelden te tonen die door leden van de NGB gerealiseerd zijn. Met name de combinatie van natuurverbinding en fietsbrug valt in de smaak.
busbrug Zwolle ontworpen door ipv Delft

busbrug Zwolle krijgt vorm

Bij station Zwolle werkt uitvoerder BAM hard aan de realisatie van de nieuwe busbrug over het spoor. De brug bevindt zich in de afbouwfase. De door ons ontworpen stads-parkbrug heeft een rustige, verzorgde uitstraling, excentrisch geplaatste slanke steunpunten en een met bamboe beklede onderzijde. De bamboe lamellen zorgen voor een prettige, warme uitstraling.