Is uw vraagspecificatie SMART genoeg?

Hoe duidelijker de opdracht is geformuleerd, hoe groter de kans op een succesvol resultaat, en een proces zonder eindeloze discussies. Het SMART principe kan u helpen om en compleet, helder en compact programma van eisen op te stellen. Maar wat houdt het principe in? En hoe vertaalt het zich naar concrete eisen?

De letters SMART staan voor:

Specifiek:  is de eis eenduidig omschreven?
Meetbaar:   bij welke kwaliteit wordt aan de eis voldaan?
Acceptabel:   is de eis aanvaardbaar voor alle betrokkenen?
Realistisch:   is de eis (in combinatie met de andere eisen) haalbaar?
Tijdgebonden:  op welk moment moet het doel bereikt zijn?

Specifiek
Een goede eis is nauwkeurig en concreet. Waar mogelijk beschrijft de eis een resultaat dat toetsbaar is. Daarnaast moet voor iedereen duidelijk zijn waar het om gaat.

Voorbeeldeis:
“Het brugdek dient te worden voorzien van een slijtlaag.”

Deze eis is erg algemeen en roept diverse vragen op. Is er binnen de gemeente beleid over de kleur of kwaliteit van slijtlagen op bruggen? Heeft de slijtlaag voor het fietspad dezelfde kleur en korrelgrootte als die van de rijbaan? Splits deze eis verder op in concrete deelvragen om de eisen meer specifiek te maken. Zijn er echt geen specifieke behoeften wat de slijtlaag betreft? Dan volstaat de formulering.

nij-01_mg_6600

zandkleurige slijtlaag op houten dek


Meetbaar
Zorg dat de eis meetbaar is en leg een beoordelingsmethode vast. Denk daarbij ook aan eventuele toleranties. De beoordeling kan betrekking hebben op duidelijk kwantitatief uitdrukbare zaken, zoals een hoeveelheid, geld of tijd, maar ook op meer subjectieve zaken als beeldkwaliteit. Ook bij subjectieve onderwerpen moet de eis een duidelijke kader bieden waarbinnen een oplossing wordt beoordeeld en geaccepteerd.

Voorbeeldeis:
“De verblijfgebieden op en onder de brug dienen voldoende verlicht te zijn.”

Zolang het lichtniveau niet wordt gespecificeerd is het niet aantoonbaar wanneer aan deze eis is voldaan. Er kan een minimaal aantal lux worden vastgesteld. Wanneer verwezen wordt naar bijvoorbeeld het politiekeurmerk veilig wonen, dan zijn zaken als lichtniveau en gelijkmatigheid vastgelegd.

Het is niet altijd makkelijk eisen meetbaar te maken. Bij vormgevingseisen is dit moeilijk. Maar een dergelijke eis is wel te beoordelen. Geef daarom bij moeilijk meetbare eisen duidelijk weer wat de beoordelingsparameters zijn. Dit zorgt ervoor dat alle inschrijvers bij een aanbesteding gelijke kansen hebben.
voetgangersbrug De Tanerij Zwolle, brugontwerp door ipv Delft, asymmetrische vorm, moderne vorm

brug Tanerij Zwolle

Acceptabel
Een goede eis is acceptabel voor alle belanghebbenden in het project. Er moet voldoende draagvlak voor de eis zijn.

Voorbeeldeis: “Het brugdek dient te allen tijde sneeuwvrij te zijn.”

Deze eis lijkt wellicht zinvol voor de gebruikers van de brug, maar kan grote consequenties hebben voor de kosten. Zo kan er bijvoorbeeld verwarming worden aangebracht in het brugdek, wat leidt tot hoge kosten in aanschaf, gebruik en onderhoud. Ook neemt de kans op falen toe, want wanneer moet de verwarming aangezet worden? Is het niet voldoende om de brug toegankelijk te maken voor een kleine strooiwagen?

Realistisch
Bij het bepalen van de eisen is het nuttig stil te staan bij de haalbaarheid en realiseerbaarheid ervan. De lat mag voor de eisen best wat hoger liggen dan normaal, een prikkel is gezond, maar het moet wel een realistische prikkel zijn. Bekijk bij de beoordeling van de haalbaarheid ook naar het geheel van de eisen.

Voorbeeldeis: “De brug dient volledig onderhoudsvrij te zijn gedurende een periode gelijk aan die van de levensduur.”

Deze eis is voor kunstwerken met een levensduur van 50-100 jaar simpelweg niet haalbaar. Het is meer zinvol om te eisen dat onderdelen waarvan de verwachtte levensduur kleiner is dan die van de brug te inspecteren zijn, en eventueel vervangbaar moeten zijn.

Tijdsgebonden
Een eis werkt het beste als duidelijk is wanneer aan de eis voldaan moet zijn. Bijvoorbeeld bij een tussentijdse verificatie, een oplevering of aan het einde van het meerjarig onderhoud.

Voorbeeldeis: “De brug dient vrij te zijn van graffiti.”

Deze eis is onhaalbaar wanneer dit niet wordt verbonden aan een specifiek moment in de tijd.

_mg_0241-2

onwenselijk: een brug vol graffiti

Tot slot
Deze tekst schreven we oorspronkelijk voor de CROW publicatie 342, Ontwerpwijzer bruggen voor langzaam verkeer. Hij maakt daarin deel uit van een uitgebreidere bijlage over eisen formuleren.

meer informatie?

Johan_MG_0597

bel Johan Büdgen:
015 750 25 74

terug naar homepage
Kennisblog

Ook interessant:

nieuwe situatie Kluisheulbrug Maasland, brug na renovatie, verkeersbrug door ipv Delft

Wat kost een brug?

Het plan een brug te realiseren ontstaat doorgaans vanuit een behoefte. Zodra die behoefte is vastgesteld, volgt de vraag: wat kost dat eigenlijk? Het is een van de vragen die ons keer op keer gesteld wordt. Hoog tijd dus om hem te beantwoorden!
HIL.01_naar KW2 vanaf zuidoever

Aanbesteden met so, vo of do?

Wanneer besteed je een (infrastructuur)project aan? Als er alleen wat referentiebeelden liggen, met een schetsontwerp of pas als het ontwerp bijna volledig is uitgewerkt? We merken dat opdrachtgevers zich geregeld afvragen wat voor hun project het juiste moment is. Ivo Mulders gaat daarom in op de verschillende opties.
betonnen pilaren onder duurzame, hydrodynamische, overstroombare brug in Fortmond Olst, brugontwerp door ipv Delft

In zes stappen naar een duurzame brug

Dé duurzame brug bestaat niet. Elke situatie is uniek en vraagt om andere afwegingen en keuzes, die leiden tot een situatie-specifieke oplossing. Daarbij speelt ook de interpretatie van het begrip duurzaamheid een rol. Voor ons is duurzaamheid een combinatie van diverse factoren: milieubelasting, levensduur en onderhoud. We ontwikkelden een stappenplan dat helpt om voor alle situaties een zo duurzaam mogelijk ontwerp te maken.
nij-01_mg_6600

Is uw vraagspecificatie SMART genoeg?

Hoe duidelijker de opdracht is geformuleerd, hoe groter de kans op een succesvol resultaat, en een proces zonder eindeloze discussies. Het SMART principe kan u helpen om en compleet, helder en compact programma van eisen op te stellen. Maar wat houdt het principe in? En hoe vertaalt het zich naar concrete eisen?
Onderhoudsarm inspirerend engineering voetgangersbrug beton rvs

Kunstwerken voor de rivier

Eind 2016 is Ruimte voor de Rivier Zwolle opgeleverd, een van de ruim dertig projecten uit de Planologische Kernbeslissing Ruimte voor de Rivier van 2007. Naast veel grondwerk (dijkverleggingen, nevengeulen), vroeg het project ook om de aanleg van nieuwe bruggen. Gerhard Nijenhuis van bruggenspecialist ipv Delft deelt zijn visie op het ontwerpen van kunstwerken voor gebieden waar de natuur van oudsher (over)heerst.