Bruggenfamilie Het Hogeland

Modern Hoogholtje

In opdracht van de Groningse gemeente Het Hogeland ontwierpen we drie minimalistische bruggen over het Mensingweersterloopdiep en Potmaar in de omgeving van Winsum. De bruggen maken het landschap toegankelijk voor voetgangers, een sluit aan op het bekende Pieterpad. Passend bij de omgeving, ontwierpen we ingetogen bruggen met een vloeiende toog.

Het begon in 2020 met één brug: een moderne versie van wat in Groningen een hoogholtje genoemd wordt, een hoge vaste voetgangersbrug waar schepen onderdoor kunnen, traditioneel vaak in hout (holtje) met aan beide zijden een trap. Die brug werd zo goed ontvangen dat gemeente Het Hogeland ons daarna voor meer ontwerpen vroeg. Zo verving de gemeente twee voetbruggen over dezelfde watergang, met het verzoek deze in dezelfde stijl te ontwerpen. De vormgeving van die eerste brug groeit daarmee uit tot een bruggenfamilie.

De bruggen liggen in open polderlandschap, over een bevaren kanaal. Omdat het water in de polder relatief hoog ligt, zijn de oevers meteen waterkering en lopen de paden er vlak langs, er is dus weinig ruimte. Daarnaast heeft het varende verkeer een doorvaarthoogte van drie meter nodig. De brug moet daarom flink omhoog, op een krappe plek. Net als bij de traditinele getrapte hoogholtjes kozen we voor trappen, maar dan in een sierlijke, vloeiende vorm, hoog over het water.

Funderen zonder de waterkering te raken

De bruggen zijn volledig gefundeerd op stalen buispalen die per steunpunt als bok van twee, schuin tegen elkaar staan. Hierdoor zijn er geen betonnen landhoofden nodig, wat prettig is gezien de waterkerende functie van de oevers. Omdat de bodem hier tot grote diepte slap is en de hoge bruggen zijdelingse (wind)krachten vangen, zorgen de bokken voor de nodige stabiliteit.

Ingetogen ontwerp

De hoofdconstructie is één centrale vierkante koker, geflankeerd door twee randkokers, allen gewalst in de kromming van de brug. Daartussen liggen de traptreden van gezette staalplaat. Die treden zijn stijf genoeg om ook als dwarsverbinding te dienen, dus extra dwarsbalken zijn niet nodig, een efficiënte constructie die er meteen slank en strak uitziet. De hekwerken zijn sober gehouden en wijken licht naar buiten: de trap is een meter breed, tussen de handregels is het 1,20 meter. Dat geeft een prettige, ruimtelijke ervaring op de brug. De leuningeinden zijn bewust sober afgewerkt, met een afgeronde kop en een dikke strip op de kopse kant. Alles is gekozen vanuit functie zonder onnodige opsmuk maar met een sierlijk resultaat.Familie, maar geen kopieën

De twee bruggen zijn visueel verwant aan elkaar, maar allebei uniek. Door de krappe inpassing verschillen lengtes en steunpunten: de ene brug is ruim 14 meter lang met een overspanning van tien meter, de andere circa 16 meter. Beide bruggen werden compleet in de werkplaats gebouwd en in één geheel geplaatst.

De brug Potmaar is langer, ca. 26 meter met een tussensteunpunt in de tussendijk. De brug is een stuk lager omdat hier geen hoge doorvaart nodig is. Traptreden zijn dan ook niet nodig en een prettige lichte helling verbindt beide oevers.

En de familie groeit door: dit najaar wordt een volgende brug in dezelfde vormgeving gebouwd, dit keer met hellingbanen.