houten viaducten – lessen uit de Alpenlanden

Leren in de praktijk werkt vaak het beste. Onze duurzaamheidsexpert Ronald Rozemeijer bezocht onlangs diverse houten en hybride hout-betonbruggen in Zwitserland, Frankrijk en Duitsland. Welke (nieuwe) inzichten deed hij op?

Mobilis, ipv Delft, Heko Spanten en ingenieursbureau Miebach ontwikkelden gezamenlijk Viaductbehout, een innovatief modulair systeem voor hout-betonbruggen. Het combineert zachthouten liggers met een dun betonnen dek met overstek en biedt zo een duurzaam alternatief voor traditionele betonnen viaducten. Om inspiratie en kennis op te doen, maakten de partners van Viaductbehout een studiereis naar de Alpenlanden, waar houten infrastructuur al heel lang vanzelfsprekend is. Ronald Rozemeijer ging mee.

les 1: houten infrastructuur werkt!

De studiereis langs projecten in Duitsland, Zwitserland en Frankrijk bevestigde dat hout prima geschikt is voor toepassing in grote (verkeers)bruggen. Van eeuwenoude houten voetgangersbruggen tot twintig jaar oude hybride verkeersbruggen die er nog als nieuw uitzien, in de Alpenlanden zijn ze niet moeilijk te vinden. Het klimaat in Nederland is weliswaar iets vochtiger dan in de bezochte landen, maar met grote massieve houten liggers blijft het vereiste vochtgehalte ook in Nederland binnen de benodigde waarden.

les 2: afdekken is essentieel

Voorwaarde voor een lange levensduur is wel dat de houten constructie droog blijft. Bij de bruggen die de groep bezocht, was het vaak een betonnen dek met overstek dat de onderliggende houten constructie beschermde. Dit hybride principe is vergelijkbaar met dat van Viaductbehout. Het gaat in alle gevallen dus om beschermde houtconstructies.
Daarnaast was bij meerdere bruggen een extern lattenwerk aangebracht dat fungeert als opofferingshout. De houten draagconstructie is in dat geval ‘ingepakt’ in dunne houten latten die eenvoudig te vervangen zijn. Zo blijft de constructie zelf droog. De visuele impact van dergelijke latten kan minimaal en ondergeschikt zijn, of juist bijdragen aan het geheel.

houten boogbrug waarbij liggers zijn ingepakt in houten latten

closeup

ook bij dit viaduct zijn de houten liggers afgeschermd met een lattenwerk

Dat het afdekken van de houten constructie werkt, illustreerde ook een volledig houten voetgangersbrug uit 1667, die voorzien was van een houten dak dat de gehele brugconstructie droog houdt. Hier was de oorspronkelijke constructie nog grotendeels intact.

houten voetgangersbrug met overkapping

les 3: ook geschikt voor het zwaarste verkeer

De groep bezocht diverse hybride verkeersbruggen, onder meer de in 2005 gerealiseerde bruggen in de provinciale weg in Bulle (CH) en een ecoduct in Bouhans-les-Lure (F) uit 2017. In het Duitse Offenburg voerde de reis langs een in aanbouw zijnde 136 meter lange verkeersbrug met vier overspanningen van 34 meter. Deze brug bestaat uit gelamineerde houten liggers van 1,4 meter hoog en een betonnen druklaag. De brug is straks geschikt voor alle verkeersklassen, inclusief zware vrachtwagens. Een mooi bewijs dat hout ook toepasbaar is in dergelijke grote bruggen.

de brug Haslach heeft vier overspanningen van 34 m

les 4: voorgespannen houten liggers zijn haalbaar

Een ecoduct in het Zwitserse Koppigen liet zien dat zelfs het toepassen van voorspanning mogelijk is bij gelamineerde houten liggers. De 50 gelamineerde houten liggers van 480 x 2000 mm en een lengte van 38 meter zijn voorzien van een interne staalkabel die op spanning is gebracht.

spankoppen viaduct Koppigen

les 5: de regelgeving verschilt

Bij het viaduct in Koppigen viel nog iets op: de uiteinden van de zachthouten gelamineerde liggers waren gemaakt van hardhout. Eikenhout in dit geval. Een slimme oplossing gezien de grote druk die de houten liggers bij de oplegging moeten weerstaan. Toch staat de regelgeving in Nederland zo’n oplossing (nog?) niet toe.

hardhouten inzetstukken bij opleggingen

conclusie

Al met al heeft de studiereis ons als bureau gesterkt in de overtuiging dat hout als constructiemateriaal voor verkeersbruggen een duurzaam alternatief is voor beton. Een zorgvuldige detaillering is bij houtconstructies extra belangrijk, want de levensduur wordt aanzienlijk korter wanneer hout niet voldoende droog blijft. Vol enthousiasme zullen we samen met onze partners Viaductbehout in de markt zetten.

opdrachtgevers gezocht

Daarbij zijn ambitieuze opdrachtgevers die de duurzaamheidsambities waar willen maken uiteraard onmisbaar! Kent of heeft u een locatie die behoefte heeft aan een nieuw, bijzonder duurzaam viaduct of ecoduct? Neem contact op, zodat we samen kunnen kijken of de hybride hout-betonbrug uitkomst kan bieden!