fietsbrug en natuurverbinding Nigtevecht

verbinding over Amsterdam-Rijnkanaal

Op de grens van de gemeenten Stichtse Vecht en De Ronde Venen is de afgelopen jaren hard gewerkt aan een nieuwe fietsbrug over het Amsterdam-Rijnkanaal. De brug speelt een belangrijke rol in het netwerk van recreatieve fietsroutes in de regio. Op dezelfde locatie is tegelijkertijd ook een natuurverbinding gerealiseerd die de Vinkeveense en Loosdrechtse Plassen met elkaar verbindt en het voor dieren mogelijk maakt het kanaal zwemmend over te steken.

inpassing

Het brugontwerp is optimaal afgestemd op de omgeving. Het is transparant, slank en eenvoudig. Met name de inpassing van de hellingbanen, die vanwege de vereiste doorvaarthoogte van 10 meter een aanzienlijke lengte hebben, vormde een uitdaging. Aan de ene zijde ligt de hellingbaan op poten parallel aan het kanaal. Vanaf deze aanbrug hebben gebruikers uitzicht over de nieuwe natuur-stapstenen aan de westzijde van het kanaal. De hellingbaan aan de oostkant is heel compact, zodat bewoners hun vrije uitzicht behouden en het landschap zo min mogelijk versnipperd wordt.

verkeersveiligheid

Trappen aan weerszijden van de hoofdoverspanning vergroten zowel veiligheid als comfort voor voetgangers. Zij hebben zo een kortere route. Daarnaast voorkomt de scheiding van fietsers en voetgangers op de hellingbanen onveilige verkeerssituaties.

multidisciplinair team

Bij dit project werkten we nauw samen met hoofdaannemer en opdrachtnemer Ballast Nedam en ecologisch adviesbureau Bureau Waardenburg. De provincies Utrecht en Noord-Holland, Rijkswaterstaat en de gemeenten De Ronde Venen en Stichtse Vecht werken samen bij de totstandkoming van dit project. CSM Steel structures uit België realiseerde de stalen boogbrug.

buurtsamenwerking

Het uiteindelijke ontwerp is dankzij Publiek Private Buurt Samenwerking afgestemd op kennis, wensen en ideeën van buurtbewoners en andere belanghebbenden uit de omgeving. Ook is overlegd met de Fietsersbond.

specificaties

afmetingen: hoofdoverspanning= 104 m | dekbreedte= 5m
uitvoeringskosten: € 8.200.000

meer informatie?

bel Ivo Mulders:
015 750 25 73

projectteam

Ivo Mulders
Jona de Bokx
Elmar van Cleynenbreugel
Joris Veerman
Sam de Koning

inspiratieboek circulair ontwerpen

ipv Delft Inspiratieboek Circulair Ontwerpen

artikel geschreven voor Civiele Techniek

oktober, 2018

De slankste stalen boogbrug van Nederland ligt sinds afgelopen zomer over het Amsterdam-Rijnkanaal bij Nigtevecht. De 104 meter lange netwerkboog met een doorvaarthoogte van 10 meter heeft lange in het werk gestorte aanbruggen. Zowel constructief als qua inpassing was het ontwerp van de in totaal 600 meter lange fietsbrug een uitdaging.

Na jaren van studies, schetsen en toenemende weerstand, besluiten de provincies Noord-Holland en Utrecht eind 2014 de beoogde fiets- en natuurverbinding bij Nigtevecht via Best Value aan te besteden. Het belangrijkste punt in de projectdoelstelling is het creëren van maximaal draagvlak onder gebruikers en omwonenden, aan de vormgeving worden in dit stadium geen eisen gesteld. De combinatie Ballast Nedam, Bureau Waardenburg en ipv Delft wint de tender.

Ze creëren draagvlak middels gesprekken met de dorpsraad, omwonenden en de lokale afdeling van de Fietsersbond. Gebruikerscomfort en ruimtelijke inpassing staan centraal. Het ontwerpteam stelt een zo transparant en compact mogelijk brugontwerp voor en plaatst de lange hellingbanen dicht langs het kanaal. Omwonenden behouden zo hun uitzicht en privacy.

In de inschrijvingsfase bestaat de hoofdoverspanning uit een dubbele vakwerkboog. Die is weliswaar redelijk slank, maar gezien de wensen van omwonenden zoekt het ontwerpteam een nog slankere en elegantere optie. Zo komen ze uit bij het principe van de netwerkboog. Dit brugtype werd halverwege de vorige eeuw bedacht door de Noor Per Tveit, maar heeft pas de laatste tien jaar een vlucht genomen dankzij geavanceerde software voor EEM-berekeningen.

Boogbrug

Ipv Delft maakt een parametrisch model voor de meervoudig statisch onbepaalde netwerkboog en rekent vele tientallen varianten door om de gehele constructie digitaal te optimaliseren. De uitkomst is een netwerkboog met een gevorkte enkele boog en 26 hangers aan elke zijde van het brugdek. Door het grote aantal hangers zijn de momenten in boog en langsliggers relatief klein en hoeven deze praktisch alleen op de normaalkracht uit het overall moment gedimensioneerd te worden. De hoogte van zowel boog als langsliggers komt uit op 400 mm, het gewicht aan staal op 200 ton exclusief de trekstaven. De breedte van de gevorkte boog loopt van 600 mm bij de booggeboorte naar 1700 mm bij het broekstuk en 900 mm in het midden van de boog.

Dek

Voor het brugdek worden diverse opties overwogen. Dat de vloer van beton moet zijn staat echter vast. Voor de aanvaarbelasting fungeert het dek dan als één grote stijve schijf en daarnaast is het gewicht nodig om de hangers altijd op trek te belasten.

Bij de keuze spelen diverse factoren een rol. Het gewicht bij het invaren van de brug, onderhoudskosten, praktische uitvoerbaarheid, maar ook een verzorgde uitstraling van de onderzijde van het brugdek is van belang. Het op de voorbouwlocatie storten van de vloer is bijvoorbeeld geen optie in verband met het transportgewicht, een bekisting op de eindlocatie niet in verband met hinder voor de scheepvaart.

Uiteindelijk valt de keuze op voorgespannen breedplaatvloeren die afdragen op de randliggers, waarbij de druklaag pas wordt aangebracht na het invaren van de brug. Zo blijft het invaargewicht beperkt omdat wapening en druklaag nog niet aanwezig zijn bij het invaren. Ook constructief vormt het toepassen van breedplaatvloeren een goede oplossing. De onderzijde van de boogbrug fungeert als trekband. Door de druklaag van de betonvloer pas te storten als de brug pas op de uiteindelijke steunpunten ligt nemen de stalen randliggers de hele trekkracht door het eigen gewicht op. De trekkrachten in het betondek blijven beperkt tot veranderlijke belasting door gebruikers, temperatuurverschillen en krimp.  De scheurvorming wordt daarmee voldoende beheerst.

Schuif- en trekkracht

De breedplaten worden opgelegd op aan de randligger gelaste platen van 300 mm dik. Stiftdeuvels op de staalconstructie zorgen voor de overdracht van schuifkrachten. De excentrische oplegging van de breedplaten zorgt ervoor dat de randliggers op torsie worden belast en willen roteren. Toepassing van HEB200 dwarsdragers beperkt deze vervorming en zorgt voor de constructieve samenhang in de transportfase.

Vormgeving

Qua vormgeving moet de nadruk liggen op de slanke boog. Details zijn daarom eenvoudig gehouden en zoveel mogelijk geïntegreerd in de staalconstructie. Lasnaden komen waar mogelijk uit het zicht en waar dat niet kan slijpt staalbouwer CSM de naden vlak voor een zo glad mogelijke afwerking.

Ook bij de uitwerking van de betonnen aanbruggen krijgt vormgeving veel aandacht. Zo worden dek en schampkant bewust in één keer gestort om een horizontale stortnaad op de brugranden te voorkomen. Verder worden de locaties van de plaatnaden in de onderzijde van het dek zorgvuldig gekozen. Het lijnenspel dat de plaatnaden vormen is hierdoor rustig en gelijkmatig.

Aanbruggen

Al in de tenderfase kiezen ipv Delft en Ballast Nedam ervoor de lange aanbruggen uit in het werk gestort beton te maken, zonder voorspanning en traditioneel gewapend. Ipv Delft heeft hiermee goede ervaringen, constructief gezien is het een beproefd concept en een momentvast aan elkaar verbonden constructie voldoet bovendien goed aan de eisen ten aanzien van minimaal onderhoud en duurzaamheid.

De doorvaarthoogte van tien meter betekent echter hellingbanen van minstens driehonderd meter aan beide zijden van het kanaal. Gebaseerd op de beschikbare ruimte en omliggende bebouwing krijgen de aanbruggen elk hun eigen vorm: een tweehonderd meter lange rechte hellingbaan parallel aan het kanaal die overgaat in een fietspad op grondlichaam  aan de westzijde en een driehonderd meter lange compacte helling met haarspeldbochten aan de oostzijde.

Samen met Ballast Nedam Engineering zoeken de partijen vervolgens de ideale verhouding tussen dekdikte, kolomafstand en kolomdikte. De uitkomst: een dekdikte van 65 cm in het midden, teruglopend tot 40 cm aan de randen, kolommen met doorsnede 800 mm, 16 m hart-op-hart.

De haarspeldvormige hellingbaan wordt uitgevoerd zonder dilataties. Aan de westzijde heeft de rechte hellingbaan vanwege de lengte wel twee diltatievoegen. Om de stabiliteit van het dekdeel tussen de dilataties te garanderen, zijn de kolommen hier iets groter in doorsnede. Ingestorte deuvels in het hart van het dek zorgen voor opname van de dwarskrachten.

Comfort

Uiteraard krijgt ook gebruikerscomfort veel aandacht in de uitwerking. Zo zijn de hellingen voorzien van een rustplateau en hebben de bochten een aanzienlijk ruimere radius dan gebruikelijk. Voor voetgangers is de brug aan weerszijden toegankelijk via trappen. Op het gedeelte waar voetgangers gebruikmaken van de brug is het brugdek een meter breder dan op de hellingbanen. Fietsers en voetgangers gaan hierdoor veilig samen. ’s Nachts zorgen glow-in-the-dark pucks voor attentieverlichting.

Sinds de oplevering wordt de brug veelvuldig gebruikt. Zowel omwonenden als recreanten zijn positief over de nieuwe fietsverbinding en de lokale middenstand vaart wel bij het toegenomen aantal passanten. De fietsbrug heeft Nigtevecht voor eens en altijd op de kaart gezet.

vergelijkbare projecten