De slankste stalen boogbrug van Nederland ligt sinds afgelopen zomer over het Amsterdam-Rijnkanaal bij Nigtevecht. De 104 meter lange netwerkboog met een doorvaarthoogte van 10 meter heeft lange in het werk gestorte aanbruggen. Zowel constructief als qua inpassing was het ontwerp van de in totaal 600 meter lange fietsbrug een uitdaging.

Na jaren van studies, schetsen en toenemende weerstand, besluiten de provincies Noord-Holland en Utrecht eind 2014 de beoogde fiets- en natuurverbinding bij Nigtevecht via Best Value aan te besteden. Het belangrijkste punt in de projectdoelstelling is het creëren van maximaal draagvlak onder gebruikers en omwonenden, aan de vormgeving worden in dit stadium geen eisen gesteld. De combinatie Ballast Nedam, Bureau Waardenburg en ipv Delft wint de tender.

Ze creëren draagvlak middels gesprekken met de dorpsraad, omwonenden en de lokale afdeling van de Fietsersbond. Gebruikerscomfort en ruimtelijke inpassing staan centraal. Het ontwerpteam stelt een zo transparant en compact mogelijk brugontwerp voor en plaatst de lange hellingbanen dicht langs het kanaal. Omwonenden behouden zo hun uitzicht en privacy.

In de inschrijvingsfase bestaat de hoofdoverspanning uit een dubbele vakwerkboog. Die is weliswaar redelijk slank, maar gezien de wensen van omwonenden zoekt het ontwerpteam een nog slankere en elegantere optie. Zo komen ze uit bij het principe van de netwerkboog. Dit brugtype werd halverwege de vorige eeuw bedacht door de Noor Per Tveit, maar heeft pas de laatste tien jaar een vlucht genomen dankzij geavanceerde software voor EEM-berekeningen.

Boogbrug

Ipv Delft maakt een parametrisch model voor de meervoudig statisch onbepaalde netwerkboog en rekent vele tientallen varianten door om de gehele constructie digitaal te optimaliseren. De uitkomst is een netwerkboog met een gevorkte enkele boog en 26 hangers aan elke zijde van het brugdek. Door het grote aantal hangers zijn de momenten in boog en langsliggers relatief klein en hoeven deze praktisch alleen op de normaalkracht uit het overall moment gedimensioneerd te worden. De hoogte van zowel boog als langsliggers komt uit op 400 mm, het gewicht aan staal op 200 ton exclusief de trekstaven. De breedte van de gevorkte boog loopt van 600 mm bij de booggeboorte naar 1700 mm bij het broekstuk en 900 mm in het midden van de boog.

Dek

Voor het brugdek worden diverse opties overwogen. Dat de vloer van beton moet zijn staat echter vast. Voor de aanvaarbelasting fungeert het dek dan als één grote stijve schijf en daarnaast is het gewicht nodig om de hangers altijd op trek te belasten.

Bij de keuze spelen diverse factoren een rol. Het gewicht bij het invaren van de brug, onderhoudskosten, praktische uitvoerbaarheid, maar ook een verzorgde uitstraling van de onderzijde van het brugdek is van belang. Het op de voorbouwlocatie storten van de vloer is bijvoorbeeld geen optie in verband met het transportgewicht, een bekisting op de eindlocatie niet in verband met hinder voor de scheepvaart.

Uiteindelijk valt de keuze op voorgespannen breedplaatvloeren die afdragen op de randliggers, waarbij de druklaag pas wordt aangebracht na het invaren van de brug. Zo blijft het invaargewicht beperkt omdat wapening en druklaag nog niet aanwezig zijn bij het invaren. Ook constructief vormt het toepassen van breedplaatvloeren een goede oplossing. De onderzijde van de boogbrug fungeert als trekband. Door de druklaag van de betonvloer pas te storten als de brug pas op de uiteindelijke steunpunten ligt nemen de stalen randliggers de hele trekkracht door het eigen gewicht op. De trekkrachten in het betondek blijven beperkt tot veranderlijke belasting door gebruikers, temperatuurverschillen en krimp.  De scheurvorming wordt daarmee voldoende beheerst.