Kunstwerken voor de rivier

Eind 2016 is Ruimte voor de Rivier Zwolle opgeleverd, een van de ruim dertig projecten uit de Planologische Kernbeslissing Ruimte voor de Rivier van 2007. Naast veel grondwerk (dijkverleggingen, nevengeulen), vroeg het project ook om de aanleg van nieuwe bruggen. Gerhard Nijenhuis van bruggenspecialist ipv Delft deelt zijn visie op het ontwerpen van kunstwerken voor gebieden waar de natuur van oudsher (over)heerst.

Zeker voor Nederland, maar waarschijnlijk wereldwijd, zijn de Ruimte voor de Rivier projecten uniek. De basisgedachte achter het programma is een breuk met de maakbaarheidsgedachte die veel westerse techneuten kenmerkt. Laten we een stap terug doen, is de gedachte. Laten we de rivier meer ruimte geven. Niet een hogere dijk, maar een grotere bedding. Een fantastisch bescheiden idee. En wat een mooie nieuwe natuur levert het op!

Ingetogen ontwerpen
Het ontwerpen van een brug in zo’n ongerept landschap vraagt nog meer dan elders een bescheiden opstelling van de ontwerper. Het landschap kenmerkt zich door rust en helderheid. De natuurlijke waterstroom en de cultuurrijke kades liggen al eeuwen op hun plek. Nieuwe toevoegingen moeten subtiel ingepast worden. Met een vanzelfsprekende vorm en door logische principes ingegeven.
Vanzelfsprekend is echter niet hetzelfde als voor de hand liggend. Een voor de hand liggend ontwerp is al snel een civieltechnische standaardoplossing. Een betondek met een hekwerk van gasbuis. Functioneel, maar ook niet meer dan dat. Gelukkig is de lat voor de Ruimte voor de Rivier projecten hoger gelegd.

wgs-02_081_brug-westenholte-ipvdelft

brug Westenholte

Overstroombaar
Voor Ruimte voor de Rivier Zwolle ontwierpen we een brug over de nieuwe nevengeul bij Westenholte. Een lensvormige doorsnede, cilindrische kolommen en een slim systeem van prefab elementen maakten een zeer eenvoudige hoofdvorm mogelijk. Dankzij de afgeronde vormen en afwezigheid van obstakels is de brug bij hoogwater overstroombaar. Het hekwerk is zo ontworpen, dat een zware drijvende boomstam bij hoogwater alleen een hekwerksegment beschadigt en niet de brug zelf.

Noordwaard
Samen met West 8 ontwierpen we een familie van kunstwerken voor de ontpolderde Noordwaard. Supereenvoudige bruggen met stoere verbronste hekwerken. Ingetogen gemetselde gemaalgebouwen met soms een uitkijkpunt op het dak, de benodigde stenen voor het metselwerk afkomstig van de voor de ontpoldering afgebroken schuren. De eenvoud van deze bruggen en gemalen maakt dat ze met een bescheiden rol in het landschap genoegen nemen. Ze staan letterlijk en figuurlijk ten dienste van de natuur.

fiets en voetgangersbrug Ruimte voor de Rivier, ontpoldering Noordwaard, brugontwerp door ipv Delft

Noordwaard

Dat geldt ook voor de brug bij Westenholte. Daar zijn de betonnen kolommen bewust niet gehydrofobeerd of voorzien van een coating. De verschillende waterstanden zullen zich aftekenen op het beton en zo manifest maken dat ook hier niet de mens, maar de natuur regeert.

Voor ons zijn deze projecten inspirerend geweest. Ze laten zien hoe een vanzelfsprekend en ingetogen ontwerp de verwondering over het prachtige rivierenlandschap kan bevorderen.

meer informatie?

bel Gerhard Nijenhuis:
015 750 25 72

terug naar homepage
Kennisblog

Ook interessant:

Chris Spierings over de kunstwerken van de BPL

Architect Chris Spierings van ipv Delft was de afgelopen acht jaar nauw betrokken bij de BPL. Een enorm project: 26 kilometer autoweg, 39 kunstwerken en diverse (geluids)schermen. Als projectarchitect kent hij alle ins en outs van de bijna veertig brugontwerpen, maar ook van het proces.
participatie-Nigtevecht-reflectiegroep-ipvDelft

Bewonersparticipatie, voordelen en valkuilen

Steeds vaker worden bewoners en belanghebbenden al in een vroeg stadium bij het ontwerpproces betrokken. Participatie zorgt voor een breder draagvlak en optimaliseert de afstemming van het ontwerp op de wensen van de uiteindelijke gebruikers. Ontwerper Marion Kresken vertelt over onze ervaringen en de voordelen én valkuilen van participatie.

Chris Wattel over de beweegbare brug voor Urk

Architect Chris Wattel ontwierp de beweegbare Michiel de Ruyterbrug. In dit interview vertelt hij hoe de opdracht tot stand kwam, waarom hij voor een beweegbare brug heeft gekozen en waar de uitdaging ligt.

Joost Vreugdenhil over fietsbrug Onderbanken

Ir Joost Vreugdenhil, ontwerper en projectleider van een scala aan bruggenprojecten, ontwierp de 188 meter lange fietsbrug Onderbanken. In dit interview vertelt hij hoe de opdracht tot stand kwam, waar hij het meest trots op is en hoe de samenwerking met kunstenares Marijke de Goey is bevallen.
vogelstok natuurinclusief verkeersbrug brugontwerp Noordwaard ipv Delft

Natuurinclusief ontwerpen

Rekening houden met de biodiversiteit en die bevorderen, al vanaf het prille begin van een project. Dat is in de kern het idee achter natuurinclusief ontwerpen. Bruggen lenen zich bij uitstek voor dit ontwerpprincipe. Een korte uiteenzetting van de mogelijkheden aan de hand van diverse projecten uit onze bureaupraktijk.